przejdz do zawartosci

up

Szukaj




wielkość czcionki A A A

Wydarzenia

Jaja jak malowane

29.03.2013 Polska

Pisanki. © sbandy - Fotolia.com

Mogą być malowane, oklejane, wydrapywane lub gotowane w wywarze. Barwienie jaj na Wielkanoc jest ciągle żywym obrzędem w całej Polsce.

Pisanki to zwyczajowa nazwa przyozdabianych, zwykle kurzych jaj, obecnych jako dekoracyjny element w polskich domach i na stołach podczas Wielkanocy. Ich nazwa pochodzi od słowa „pisać”, które oznaczało wcześniej rysowanie bądź rycie wzorów („pictura” w łacinie). Pierwsze pisanki odnalezione podczas wykopalisk archeologicznych na ziemiach polskich pochodzą z już X wieku. Teraz mówi się tak każde zdobione wielkanocne jajko, ale każda dekoracyjna technika ma swoją nazwę.

Tradycyjne pisanki robi się tworząc wzory na skorupce jajka rozgrzanym woskiem. Ozdobione w taki sposób jaja barwi się, by na koniec zetrzeć warstwę wosku ukazując nakreślone motywy. Najczęściej spotykane na pisankach symbole to baranek, krzyż, kwiaty i inne motywy wiosenne.

Ozdobna pisanka. Fot. Mariusz Cieszewski
Ozdobna pisanka. Fot. Mariusz Cieszewski

Kraszanki, inaczej zwane malowankami to po prostu jajka barwione na jeden kolor. By uzyskać żółtopomarańczowy odcień skorupek, można gotować jaja we wrzątku z dodatkiem łupin cebuli, kolor brunatny gwarantuje kora dębowa, fioletowy – kwiat ciemnej malwy. Zielona barwa uzyskiwana może być z młodego żyta, jęczmienia, trawy lub listków jemioły, czerń z kory olchy. Jajka moczone w wywarze z kwiatów chabru będą miały barwę niebieską, w kawie - kolor brunatny, w wywarze z buraków - odcień bordowy. Obecnie powszechnie dostępne są różnokolorowe barwniki chemiczne.

Zabarwione jaja tradycyjnie bywają zdobione, na przykład rysunkami wykonanymi ostrą szpilką. Jajko nazywa się wtedy skrobanką lub drapanką. Zdobione płatkami kwiatów, tkanin, i wycinankami z papieru jaja to oklejanki i nalepianki, natomiast ażurki to malowane i zdobione wydmuszki.

Największa kolekcja pisanek w Polsce znajduje się w Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu na Podlasiu. Można tam obejrzeć prawie 2000 świątecznych pisanek z Polski i ze świata. Oprócz jaj kurzych czy gęsich są tam również pingwinie, mewie, miniaturowe kolibrze i potężne strusie. Rdzeniem kolekcji jest 1000 eksponatów z kolekcji Ireny Stasiewicz-Jasiukowej i Jerzego Jasiuka z Warszawy, którzy przez 30 lat zbierali i katalogowali pisanki z całego kraju.

Monika Kucia

Monika Kucia - dziennikarka kulinarna, autorka „Cuisine PL”, publikacji promującej polską gastronomię w czasie prezydencji Polski w UE. Współautorka z Kurtem Schellerem książki "Kuchnia polska, jakiej nie znacie". Publikuje regularnie m.in. w magazynach „Traveler”, „Weranda Country”, „Food Service”, „Ona & Styl” i „Kaleidoscope”.

Kalendarium

‹ Październik ›
‹ 2014 ›
Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31

Miesiąc

Rok

Miejsce

Pokaż wydarzenia