przejdz do zawartosci

up

Szukaj




wielkość czcionki A A A

Władza sądownicza

Sądy w Polsce, na czele z Sądem Najwyższym i niezależnymi Trybunałem Stanu i Trybunałem Konstytucyjnym, zapewniają niezależność władzy sądowniczej.

Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy:

  • nadzoruje zgodność z prawem oraz jednolitość orzecznictwa sądów powszechnych i wojskowych przez rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych
  • podejmuje uchwały rozstrzygające zagadnienia prawne
  • rozpoznaje protesty wyborcze oraz stwierdza ważność wyborów do Sejmu i Senatu oraz wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a także ważność referendum ogólnokrajowego i referendum konstytucyjnego
  • rozpoznaje protesty wyborcze w wyborach do Parlamentu Europejskiego
  • opiniuje projekty ustaw i innych aktów normatywnych na podstawie których orzekają i funkcjonują sądy, a także innych ustaw w zakresie, w którym uzna to za celowe
  • rozstrzyga inne sprawy określone w ustawach

Sąd Najwyższy jest sądem  kasacyjnym. Rozpoznaje przede wszystkim kasacje i skargi kasacyjne od orzeczeń II instancji kończących postępowanie w sprawie (z wyłączeniem niektórych rodzajów spraw). Poprzez wielokrotne rozpoznawanie stanów faktycznych w sprawach dokonuje wykładni prawa.

Sędziowie Sądu Najwyższego są mianowani przez Prezydenta RP na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa. Prezydent wybiera także Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego. Kadencja Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego trwa sześć lat, choć może on zostać odwołany przez Sejm na wniosek Prezydenta RP.

Trybunał Konstytucyjny

Trybunał Konstytucyjny jest organem ustaniowionym do rozstrzygania w sprawach konstytucyjności działań instytucji państwowych. Jego głównym zadaniem jest nadzór nad zgodnością praw stanowionych z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach zgodności z Konstytucją traktatów międzynarodowych i ich ratyfikacji, w sporach kompetencyjnych głównych organów konstytucyjnych i celów oraz działalności partii politycznych. Rozstrzyga także zasadność skarg konstytucyjnych.

Trybunał Konstytucyjny składa się z 15, wybieranych na okres 9 lat, całkowicie niezależnych sędziów. Stanowi on jedną z formalnych gwarancji istnienia państwa prawa.

Trybunał Stanu

Jest to organ sądowy, który rozstrzyga w sprawach konstytucyjnej odpowiedzialności osób sprawujących najwyższe funkcje państwowe. Bada sprawy dotyczące łamania Konstytucji i praw oraz przestępstw popełnianych przez Prezydenta RP, członków rządu, prezesa Najwyższej Izby Kontroli, prezesa Narodowego Banku Polskiego, szefów centralnych organów administracji i wyższych urzędników państwowych.

Trybunał Stanu ma prawo usunąć osobę ze stanowiska publicznego, zakazać ubiegania się o wyższe stanowiska państwowe, pozbawić prawa do głosowania i kandydowania w wyborach, odebrać medale, dystynkcje i tytuły honorowe, a w sprawach karnych nakładać kary przewidziane przez kodeks karny.

Skład Trybunału Stanu jest ustalany na pierwszym posiedzeniu Sejmu i kończy się wraz z jego kadencją. Jego szefem jest Prezes Sądu Najwyższego. Jego dwóch zastępców i 16 członków jest wybieranych spoza posłów na Sejm. Członkowie Trybunału Stanu muszą mieć polskie obywatelstwo, nie mogą być karani ani pozbawieni praw publicznych, ani też zatrudnieni w administracji państwowej.

 

Poleć znajomemu | Wersja do druku

1 sn panorama, image

Warszawa, siedziba Sądu Najwyższego. Fot. Biuro Prasowe Sądu Najwyższego

sn 05, image

Warszawa, siedziba Sądu Najwyższego - sala rozpraw. Fot. Biuro Prasowe Sądu Najwyższego

sn 02, image

Warszawa, siedziba Sądu Najwyższego. Fot. Biuro Prasowe Sądu Najwyższego

TKpelnysklad2, image

Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego. Fot. www.trybunal.gov.pl