przejdz do zawartosci

up

Szukaj




wielkość czcionki A A A

Związki zawodowe

Związki zawodowe w Polsce mają szczególne miejsce wśród organizacji i stowarzyszeń społecznych, głównie ze względu na rolę jaką związek zawodowy "Solidarność" odegrał w przemianach społecznych i politycznych po 1980 roku.

* * *

Ruch związkowy w Polsce zaczął się intensywnie rozwijać dopiero po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku. W okresie międzywojennym istniały w Polsce setki związków zawodowych, zróżnicowanych branżowo i politycznie. Tuż przed wybuchem II wojny światowej ruch związkowy w Polsce zaczął się radykalizować, wraz z rosnącymi wpływami Międzynarodówki Komunistycznej.

Po II wojnie światowej bogate tradycje polskiego ruchu związkowego zostały zdominowane przez ideologię komunistyczną i stały się częścią systemu totalitarnego. Związki zawodowe upaństwowiono i scentralizowano w fasadowej instytucji, Centralnej Radzie Związków Zawodowych.

Dopiero wybuch strajków na Wybrzeżu w roku 1980 całkowicie zmienił tę sytuację. Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność", który wtedy powstał, był pierwszą niezależną organizacją związkową, działającą po II wojnie światowej w Polsce (i na całym obszarze Europy i Azji, objętym dominacją komunistyczną). Związek ten w krótkim czasie przekształcił się w olbrzymi ruch społeczny liczący blisko 10 mln członków, który doprowadził do rozkładu komunistycznego państwa i w konsekwencji do upadku ustroju totalitarnego w Polsce.

Obecnie największe centrale związkowe, działające w Polsce na podstawie Ustawy o Trójstronnej Komisji ds. Społeczno- Gospodarczych to: Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ) z siedzibą w Warszawie, Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" (NSZZ "Solidarność") z Komisją Krajową w Gdańsku oraz Forum Związków Zawodowych (FZZ) z siedzibą w Bydgoszczy.

Do organizacji pracodawców zaliczają się m.in.: Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych „Lewiatan”, Pracodawcy RP, Związek Rzemiosła Polskiego oraz Business Centre Club. Podstawowym zadaniem związków pracodawców, ich federacji i konfederacji jest ochrona praw i reprezentowanie interesów zrzeszonych członków wobec związków zawodowych.

Szersze informacje na temat związków zawodowych oraz organizacji pracodawców można odnaleźć na stronie www.dialog.gov.pl.

Zarówno OPZZ, jak i "Solidarność" należą do Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych, zrzeszającej największe europejskie organizacje związkowe oraz Międzynarodowej Konfederacji Związków Zawodowych. Wszystkie trzy centrale biorą udział w pracach Międzynarodowej Organizacji Pracy.

Przedstawiciele OPZZ, NSZZ "Solidarność" oraz FZZ  reprezentują pracowników w Komisji Trójstronnej ds. Społeczno-Gospodarczych, podstawowej instytucji dialogu społecznego w Polsce. Komisja Trójstronna stanowi forum dla organizacji pracowników, pracodawców i rządu, na którym szuka się porozumienia w sprawach wynagrodzeń i świadczeń społecznych, obciążeń podatkowych, projektów budżetu państwa i innych spraw istotnych dla zachowania pokoju społecznego. Powołana została do życia w 1994 r. uchwałą rządu. Członkami Komisji Trójstronnej są: przedstawiciele rządu, imiennie wskazani przez premiera, przedstawiciele reprezentatywnych organizacji związkowych oraz przedstawiciele reprezentatywnych organizacji pracodawców.

Wśród mniejszych organizacji związkowych warto wymienić: Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność 80", nawiązujący do tradycji związkowej z początku lat osiemdziesiątych XX wieku oraz niektóre związki branżowe, takie jak: Związek Zawodowy Górników w Polsce, Związek Nauczycielstwa Polskiego, Federacja Związków Zawodowych Pracowników PKP (kolei państwowych), Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych.

Szczególną rolę w polskim ruchu związkowym odgrywają związki zawodowe rolników indywidualnych, chroniące interesy mieszkańców wsi i producentów rolnych. Podobnie jak rolnicy europejscy, również ich polscy koledzy preferują widowiskowe akcje protestacyjne, połączone z wysypywaniem produktów lub odpadów rolnych w miejscach publicznych, blokowanie dróg, autostrad i torów kolejowych.

Najważniejsze związki zawodowe reprezentujące rolników to Krajowy Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych oraz NSZZ "Solidarność" Rolników Indywidualnych.

 

Poleć znajomemu | Wersja do druku

solidarnosc, image

Logo Niezależnego Związku Zawodowego Solidarność

1 1 2 MSZ, image

Lech Wałęsa przemawia do strajkujących. Fot. Z. Trybek/Karta

Fot Boguslaw Nieznalski, image

Rodziny strajkujących za bramą. Fot. B. Nieznalski/Karta

4 1 4 MSZ, image

Robotnicy na murze stoczni. Fot. Z. Mista

OPZZ logo nowy, image

Logo Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych